Bạo lực mạng là gì? Hiểu rõ về hậu quả và cách phòng chống

Bạo lực mạng là gì? Hiểu rõ về hậu quả và cách phòng chống

5/5 - (13 bình chọn)

Bạo lực mạng – vấn đề cấp bách trong thời đại số đang trực tiếp ảnh hưởng đến đối tượng nhạy cảm nhất, đó là thanh thiếu niên. Tuy nhiên, nếu biết cách phòng tránh và ngăn chặn, con bạn có thể hoàn toàn tránh khỏi những tổn thương do bạo lực trên mạng gây ra. Cùng Let’s Code tìm hiểu trong bài viết sau về những giải pháp hiệu quả nhé!

Bạo lực mạng là gì?

Bạo lực mạng, hay “cyberbullying” là việc sử dụng điện tử và công nghệ thông tin để quấy rối, gây tổn thương, hoặc đe dọa người khác trên Internet, đó là một vấn đề ngày càng trở nên phổ biến. Đối với những nơi có sự tương tác số hóa như mạng xã hội, email, tin nhắn văn bản, diễn đàn, blog và nên tảng trực tuyến khác – đây là mơi trường thích hợp cho bạo lực mạng phát triển.

Bạo lực mạng là gì? Hiểu rõ về hậu quả và cách phòng chống
Bạo lực mạng là gì? Hiểu rõ về hậu quả và cách phòng chống

Bạo lực mạng có thể từ việc tiết lộ thông tin cá nhân nhạy cảm, kiểm soát hình ảnh hoặc video không thích hợp, đến viết các bài viết châm biếm, đe dọa hoặc sử dụng ngôn ngữ công kích chỉ để gây tổn thương cho người khác. Tác hại của bạo lực mạng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình trạng tâm lý, tinh thần và thậm chí là sức khỏe cơ thể của những người nạn nhân.

Những trường hợp bạo lực mạng phổ biến

Bên cạnh những lợi ích to lớn, sự phát triển vượt bậc của công nghệ số và mạng xã hội cũng kéo theo không ít thách thức đáng báo động. Trong đó, bạo lực mạng (Cyberbullying) là tình trạng phổ biến và ngày càng gia tăng. Trước khi internet phát triển, các hành vi quấy rối, bắt nạt chủ yếu diễn ra trực tiếp. Tuy nhiên, gần đây, bạo lực mạng có xu hướng gia tăng mạnh mẽ vì nhiều nguyên nhân sau:

Quấy rối trực tuyến

Lạm dụng trực tuyến là hình thức bạo lực mạng phổ biến nhất. Nó bao gồm việc gửi tin nhắn, bình luận hoặc chia sẻ nội dung có tính khiêu khích, đe dọa hoặc xúc phạm người khác.Quấy rối trực tuyến - Hành vi bạo lực mạng

Những kẻ lạm dụng trực tuyến có thể theo dõi, tiết lộ thông tin cá nhân hoặc giả mạo danh tính của người khác trên mạng xã hội. Hành vi này không chỉ gây căng thẳng, lo lắng mà còn ảnh hưởng đến tự tin và sự phát triển cá nhân của nạn nhân.

Bắt nạt trực tuyến

Bắt nạt trên môi trường trực tuyến là hành vi phổ biến xảy ra trên mạng xã hội. Ngoài việc lan truyền thông tin sai lệch, vu khống hoặc xúc phạm người khác, những kẻ bắt nạt còn có thể thu thập thông tin cá nhân, đăng tải hình ảnh/video nhạy cảm, thậm chí sử dụng công nghệ để giám sát vị trí và hoạt động của nạn nhân. Những hành vi này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tâm lý và tinh thần của người bị bắt nạt.

Tuyên truyền bạo lực

Một dạng khác của bạo lực trên môi trường mạng là việc lan truyền thông điệp bạo lực. Đây là việc tạo ra hoặc chia sẻ nội dung có tính chất xúi giục, cổ vũ hành vi bạo lực.. Những hoạt động này có thể dẫn đến tăng cường hành vi bạo lực thực tế và tạo ra một môi trường trực tuyến không an toàn.

Xâm phạm quyền riêng tư

Xâm phạm quyền riêng tư là hành động đăng tải hoặc chia sẻ thông tin cá nhân của người khác mà không có sự đồng ý của họ. Điều này có thể dẫn đến việc sử dụng thông tin đó cho các mục đích không lành mạnh như gian lận hoặc đe dọa. Hành vi này không chỉ gây tổn thương tinh thần mà còn ảnh hưởng đến mối quan hệ xã hội và tinh thần của người bị ảnh hưởng.

Nguyên nhân bạo lực mạng thường xuyên xảy ra

Do không sợ bi phát hiện

Các hành vi bắt nạt trực tiếp hoặc đe dọa công khai sẽ dễ bị phát hiện. Tuy nhiên, bạo lực mạng được che giấu dưới vỏ bọc ẩn danh nên ít có nguy cơ bị lộ hơn. Vì vậy, đối tượng xấu thường lợi dụng số điện thoại hoặc tài khoản ảo để gây tổn hại người khác một cách bình thản.

Do không sợ bị vạch trần, kẻ thực hiện bạo lực mạng không hề e ngại mà ngược lại còn làm trầm trọng thêm hành vi với mục đích nhục mạ, xúc phạm nạn nhân. Khi nhận được sự cổ vũ, chúng có xu hướng lặp đi lặp lại những việc làm này để nạn nhân sống trong đau khổ, sợ hãi liên miên.

Thích thể hiện bản thân

Theo thống kê cho thấy, đa số đối tượng liên quan đến bạo lực mạng (Cyberbullying) là trẻ vị thành niên và thanh thiếu niên. Ở lứa tuổi này, hành vi nhục mạ, quấy rối người khác thường được coi là cách thể hiện bản thân. Hơn nữa, khi thấy người khác hưởng ứng, cổ vũ và tham gia vào lời lẽ xúc phạm nạn nhân, kẻ thực hiện sẽ cảm thấy thỏa mãn và dần nghiện với những hành động tương tự.

Đạt lợi ích, mục đích cá nhân

Ngoài mục đích thể hiện bản thân, các hành vi bạo lực mạng còn được thực hiện với động cơ hạ nhục đối phương do thù ghét cá nhân hay ganh tỵ. Đôi khi, chúng được nhằm mục đích trục lợi tài chính như đe dọa tung tin nhạy cảm (clip, ảnh riêng tư) để tống tiền nạn nhân số tiền lớn.

Hậu quả của bạo lực mạng

Theo số liệu đáng báo động từ ECPAT, Interpol và UNICEF, chỉ riêng trong năm 2022, Việt Nam ghi nhận hơn 400 vụ việc liên quan đến xâm hại trẻ em trên môi trường mạng. Trong đó, 1% trẻ em Việt Nam bị lôi kéo gửi ảnh, video nhạy cảm và thông tin cá nhân bị chia sẻ trái phép (Dẫn chứng bạo lực mạng). Điều này gây ra hệ lụy nghiêm trọng, tác động tiêu cực đến sức khỏe tâm lý và hành vi của trẻ vị thành niên.

Việc trẻ em bị bạo lực mạng thường trải qua tổn thương về lòng tự trọng và mất niềm tin vào cuộc sống. Sau cú sốc tâm lý, họ sống trong nỗi lo sợ, căng thẳng, bất an liên tục. Một số trường hợp nghiêm trọng, trẻ em thậm chí căm ghét bản thân, có ý định tự tử.

Do bị ảnh hưởng bởi bạo lực mạng, trẻ thường trải qua những biến đổi đáng kể trong hành vi và cảm xúc. Họ có thể trở nên cô đơn hơn và ít liên kết hơn trong các mối quan hệ xã hội. Điều này có thể gây ra sự phá vỡ trong các mối quan hệ với bạn bè, gia đình và người thân yêu, và dẫn đến tình trạng tinh thần của trẻ trở nên suy sụp hơn.

Hậu quả của bạo lực mạng
Hậu quả của bạo lực mạng

Bạo lực mạng không chỉ tác động tiêu cực đến nạn nhân mà còn gây ra hệ lụy lớn cho toàn xã hội. Khi tình trạng này ngày càng phổ biến, nó có nguy cơ thúc đẩy hành vi phạm tội, ảnh hưởng trực tiếp đến trật tự an ninh, an toàn công cộng. Trẻ em là đối tượng dễ bị lôi kéo nhất, thiếu sự định hướng kịp thời, chúng thậm chí có thể sa đà vào con đường phạm pháp.

Việc lớn lên trong môi trường đầy rẫy bạo lực mạng có thể khiến trẻ sa sút về kết quả học tập và hình thành nhận thức lệch lạc về cuộc sống. Đáng báo động hơn, các tổn thương tâm lý từ bạo lực mạng có thể trở thành nỗi ám ảnh dai dẳng ảnh hưởng đến quá trình trưởng thành của trẻ.

Cách phòng chống bạo lực mạng

Để ngăn chặn và hạn chế tác hại của bạo lực mạng, cha mẹ và trẻ em cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Đồng thời, cần trang bị kỹ năng đối phó phù hợp trong tình huống bị bắt nạt trực tuyến để có sự chuẩn bị tốt nhất, giảm thiểu hậu quả.

Bước quan trọng đầu tiên là nâng cao nhận thức về an ninh mạng cho trẻ. Phụ huynh cần cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác về nguy cơ bạo lực mạng và giải thích rõ ràng tác hại của nó lên tâm lý, tinh thần trẻ. Đồng thời, luôn nhắc nhở trẻ thận trọng khi chia sẻ thông tin cá nhân, không tiết lộ chi tiết riêng tư nếu chưa xác định được nguồn đáng tin cậy.

Trẻ em càng nhỏ tuổi, cha mẹ càng cần theo dõi, kiểm soát chặt chẽ các hoạt động trực tuyến của con. Để tăng cường an toàn thông tin, phụ huynh nên cài đặt phần mềm bảo mật, bộ lọc nội dung và sử dụng công cụ báo cáo trên thiết bị của trẻ.

Có thể bạn quan tâm: SỰ KIỆN – SỬ DỤNG INTERNET THÔNG MINH & AN TOÀN

Cách nhận biết trẻ em đang bị bạo lực mạng

Một số biểu hiện cảnh báo trẻ đang trải qua bạo lực trên môi trường mạng:

  • Biến đổi hành vi: Trẻ trở nên thu mình, hạn chế giao tiếp xã hội. Trẻ thể hiện tâm trạng u sầu, trầm cảm thường xuyên, thậm chí có dấu hiệu tự tử.
  • Bất thường về tình cảm và hành động: Thường xuyên cáu gắt, nóng nảy, bộc phát cơn thịnh nộ. Có hành vi tự gây thương tích cho bản thân.
  • Thay đổi trong sử dụng internet: Dành nhiều thời gian online hơn, liên tục kiểm tra thiết bị. Sử dụng điện thoại, máy tính với tâm lý căng thẳng.
  • Nhắc đến người khác với thái độ tiêu cực: Thường xuyên nói về một người nào đó trên mạng, thể hiện thái độ thù ghét, căm phẫn với người đó.

Nếu phát hiện những dấu hiệu trên, cha mẹ cần lập tức can thiệp bằng cách tìm hiểu nguyên nhân, nâng đỡ tinh thần và có biện pháp xử lý phù hợp.

Hướng giải quyết, ngăn chặn bạo lực mạng

Thiết lập kênh đối thoại, lắng nghe trẻ:

  • Dành thời gian trò chuyện, tạo không gian thoải mái để trẻ tâm sự
  • Cho trẻ thấy sự ủng hộ và sẵn sàng hỗ trợ của cha mẹ

Định hướng nhận thức đúng đắn cho trẻ:

  • Giúp trẻ nhận thức bạo lực mạng là điều sai trái, gây tổn thương người khác
  • Trang bị cho trẻ kiến thức cơ bản về an toàn thông tin, sử dụng mạng lành mạnh

Tìm kiếm sự trợ giúp từ chuyên gia:

  • Đối với tình huống nghiêm trọng, cần tư vấn từ chuyên gia tâm lý
  • Báo cáo với cơ quan chức năng nếu xảy ra tình trạng đe dọa, khủng bố.

Quan trọng nhất, cha mẹ cần khuyến khích trẻ em cảnh giác, báo ngay khi gặp tình huống liên quan đến bạo lực mạng. Động viên trẻ tìm sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè để vượt qua giai đoạn khó khăn. Tình thương yêu và sự cổ vũ sẽ giúp trẻ tự tin đối mặt, vượt qua nỗi đau tâm lý.

Tổng kết

Trên đây, Let’s Code đã chia sẻ những thông tin quan trọng về tình trạng bạo lực mạng và các biện pháp giúp cha mẹ bảo vệ trẻ trong môi trường số. Người lớn cần dành thời gian lắng nghe, tư vấn và hỗ trợ trẻ về các vấn đề liên quan để định hướng cho con cách sử dụng công nghệ an toàn và lành mạnh.

Ngoài ra, Let’s Code cũng cung cấp khóa học lập trình dành cho học sinh từ 6-15 tuổi. Khóa học không chỉ trang bị kiến thức công nghệ hiện đại mà còn giúp trẻ phát triển tư duy lập trình, kỹ năng mềm và mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp trong tương lai.

Tham khảo các khóa học tại Let’s Code:

THÔNG TIN LIÊN HỆ